Hát xoan phú thọ

Tin tức - Sự kiện

Niềm vui nghệ nhân Hát Xoan

23/11/2018 17:40 CH

Xem cỡ chữ Email Print

PhuthoPortal - Được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hát Xoan”, đó là niềm vinh dự, tự hào, cũng là niềm động viên to lớn đối với những người nắm giữ hồn cốt di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại “Hát Xoan Phú Thọ”. Có mặt tại Miếu Lãi Lèn - nơi phát tích của Hát Xoan trước thềm Lễ trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Hát Xoan Phú Thọ lần thứ Ba - năm 2018, chúng tôi thấy câu Xoan hôm nay như reo vui hơn, nhộn nhịp hơn bởi niềm vui của các nghệ nhân. Đây sẽ là động lực khích lệ những “báu vật sống” tiếp tục cống hiến công sức cho việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc.


NNHX-Bui-Kieu-Nga.jpg
Trùm phường Xoan Thét Bùi Thị Kiều Nga (người đứng đầu) trình diễn Hát Xoan cùng các nghệ nhân phường Xoan Thét
Trùm phường Xoan Thét Bùi Thị Kiều Nga - Vinh dự khi được phong tặng “Nghệ nhân Hát Xoan”
Đó là tâm sự của 4 nghệ nhân của phường Xoan Thét nói chung và của Trùm phường Xoan Bùi Thị Kiều Nga nói riêng trước thềm Lễ vinh danh “Nghệ nhân Hát Xoan Phú Thọ” năm 2018 diễn ra tối nay 23/11.
Chia sẻ cảm xúc của mình, bà Nga cho biết: “Thời gian qua, tôi và các anh, chị, em trong phường Xoan đã rất cố gắng để gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát Xoan, quảng bá Hát Xoan đến với đông đảo người dân, du khách. Khi biết mình được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hát Xoan Phú Thọ”, tôi nhận thấy những công sức, đóng góp của mình và các thành viên trong phường đã được đền đáp xứng đáng. Chúng tôi rất vinh dự và tự hào về điều này!”
Trải qua 20 năm gắn bó với nghệ thuật Hát Xoan, bằng tình yêu và lòng đam mê, bà Nga đã nắm vững và trình diễn thuần thục 26 bài bản Xoan cổ, những kĩ năng hát múa của đào Xoan, đánh trống, phách của kép Xoan. Từ năm 2015, bà được phường Xoan Thét tín nhiệm bầu làm Trùm phường.
Với vai trò Trùm phường, bà Nga luôn nêu cao trách nhiệm trong công tác bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị của Hát Xoan, tích cực tham gia các hoạt động thực hành, trình diễn và khôi phục các tập tục Hát Xoan. Đồng thời tổ chức truyền dạy Hát Xoan cho các thế hệ trong phường Xoan, các lớp nghệ nhân kế cận, cộng đồng, giáo viên dạy âm nhạc và học sinh của các trường tiểu học, THCS trên địa bàn tỉnh. Thông qua những lớp truyền dạy của bà, nhiều người đã trưởng thành, trở thành hạt nhân của các phường Xoan khác.
Trong quá trình lập hồ sơ di sản đề nghị UNESCO công nhận Hát Xoan là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và sau này là làm hồ sơ đề nghị công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, bà Nga đã có nhiều đóng góp tích cực từ việc tổ chức cho phường Xoan biểu diễn theo nghi thức cổ, cung cấp những bài hát hát Xoan cổ, tư liệu liên quan đến hát Xoan, các bài bản, lề lối trình diễn, phong tục cho các nhà nghiên cứu ghi chép, ghi hình, chụp ảnh đưa vào hồ sơ. Đặc biệt, năm 2016, bà thay mặt phường Xoan Thét viết bản Cam kết gửi UNESCO để thể hiện lòng mong muốn di sản Hát Xoan Phú Thọ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Nói về trách nhiệm của mình với vai trò là nghệ nhân Hát Xoan, bà Nga cho biết: “Bản thân tôi sẽ tiếp tục cố gắng cùng với các thành viên trong phường đưa Hát Xoan đến gần hơn với tất cả mọi người, lan tỏa hơn nữa trong cộng đồng xã hội. Tôi cũng mong muốn các cấp chính quyền, ban, ngành của địa phương tiếp tục quan tâm tạo điều kiện, tổ chức nhiều hoạt động cụ thể, thiết thực, góp phần lưu truyền Hát Xoan, để Hát Xoan thực sự sống mãi trong lòng mỗi người dân Đất Tổ nói riêng và người dân đất Việt nói chung”.
Trùm phường Xoan Kim Đái Nguyễn Văn Quyết - Gìn giữ di sản Hát Xoan là trách nhiệm của người con phường Xoan cổ
HX--1-_1.jpg
Nghệ nhân Hát Xoan Nguyễn Văn Quyết (phía bên phải) cùng phường Xoan Kim Đái biểu diễn Hát Xoan tại Miếu Lãi Lèn
Nguyễn Văn Quyết cũng là một trong số những cá nhân tiêu biểu được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hát Xoan Phú Thọ” năm 2018. Nhắc đến Quyết, nhiều người không khỏi tấm tắc khen ngợi chàng thanh niên “tuổi trẻ tài cao” - là trùm phường Xoan trẻ nhất trong số 4 trùm phường Xoan gốc của thành phố Việt Trì.
Quyết tâm sự: “Được vinh danh là “Nghệ nhân Hát Xoan” thật sự là niềm vinh dự, tự hào đối với tôi. Tôi gìn giữ văn hóa truyền thống xuất phát từ niềm đam mê và trách nhiệm của một người con phường Xoan cổ Kim Đái. Được tôn vinh bởi một danh hiệu chính thức, tôi rất phấn khởi, tự hào và càng thấy trách nhiệm cao hơn. Chúng tôi nguyện sẽ tiếp tục gìn giữ, bảo tồn và phát huy những di sản văn hóa của dân tộc để xứng đáng với danh hiệu cao quý được UBND tỉnh trao tặng”.
Quyết sinh ra trong một gia đình có truyền thống hát Xoan nên sớm tiếp xúc với loại hình nghệ thuật này. Được ông bà truyền dạy, từ năm 9 tuổi, anh đã trình diễn thuần thục một số bản hát Xoan cổ và nhiệt tình tham gia vào các buổi biểu diễn của phường Xoan Kim Đái.
Dù trẻ tuổi nhưng Quyết đã có hơn 20 năm tham gia thực hành Hát Xoan và 8 năm làm trùm phường Xoan. Hiện Quyết đã hát múa nhuần nhuyễn các làn điệu Xoan cổ, nắm vững và trình diễn thuần thục 31 bài hát Xoan cổ, đáp ứng đủ 4 tiêu chí: Vang, rền, nền, nảy.
Quyết chia sẻ: “Trước đây ông nội tôi là trùm phường, tôi hay đi theo ông để học hát Xoan và giúp ông nhiều công việc khác. Lâu dần thành quen nên khi ông nội mất, các cụ trong phường tín nhiệm bầu tôi làm trùm phường thay ông”.
Dưới sự điều hành của Trùm phường Nguyễn Văn Quyết, phường Xoan Kim Đái hoạt động rất đều đặn vào các buổi tối hằng ngày. Quyết vừa là thầy dạy nghệ thuật Hát Xoan, vừa là người tổ chức các cuộc trình diễn và lưu diễn của phường Xoan đi khắp các đình làng trong vùng; đồng thời biểu diễn Hát Xoan cổ tại địa phương để phục vụ các đoàn khách du lịch, các đoàn công tác nghiên cứu. Bên cạnh đó, Quyết cũng tích cực vận động và truyền dạy hát Xoan trong cộng đồng thông qua việc tổ chức các lớp học hát Xoan tại nhà, tại xã… Nhiều năm liền, Quyết được mời tham gia giảng dạy cho cán bộ văn hóa, giáo viên âm nhạc, chủ nhiệm các câu lạc bộ Hát Xoan trong tỉnh.
Với những gì đã làm cho Hát Xoan, việc Quyết có tên trong danh sách được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hát Xoan Phú Thọ” lần này có lẽ đương nhiên đối với những người yêu, đam mê và hiểu Hát Xoan đều cho rằng đó là lẽ đương nhiên.
Nguyễn Văn Tuấn - Nghệ nhân Hát Xoan trẻ nhất tỉnh
28 tuổi - Nguyễn Văn Tuấn (khu 8, xã Phượng Lâu, thành phố Việt Trì) đã có 16 năm thực hành Hát Xoan. Với nghệ nhân Hát Xoan trẻ nhất trong số các nghệ nhân Hát Xoan của tỉnh Phú Thọ được phong tặng tối nay 23/11, đam mê, nhiệt huyết và trách nhiệm luôn là cảm hứng bất tận trong hành trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống của Tuấn.
Nguyen-Anh-Tuan.jpg
Nghệ nhân Hát Xoan Nguyễn Anh Tuấn (áo trắng) biểu diễn Hát Xoan phục vụ người dân Thủ đô Hà Nội và khách du lịch tại Hồ Hoàn Kiếm
Chia sẻ với chúng tôi, Tuấn vui lắm vì đã được các cấp chính quyền ghi nhận những cống hiến của em đối với bảo tồn, phát huy giá trị di sản Hát Xoan. “Thực sự em không nghĩ mình được phong tặng danh hiệu nghệ nhân khi tuổi đời còn trẻ như vậy. Bởi so với nhiều nghệ nhân khác, em thấy những đóng góp của mình thật nhỏ bé. Danh hiệu lớn lao này chính là động lực để những người yêu, đam mê Hát Xoan, đặc biệt là lớp trẻ như chúng em sẽ cố gắng hơn nữa trong việc truyền dạy cho thế hệ trẻ”.
Sinh ra và lớn lên ở phường Xoan An Thái, Tuấn đã may mắn được trao truyền, tiếp thu vốn quý nghệ thuật truyền thống từ các bậc lão niên, tâm huyết giữ gìn bản sắc dân tộc. Tuấn làm quen với Hát Xoan từ bé nên “niềm đam mê với Hát Xoan” cứ lớn dần theo thời gian. Năm 12 tuổi, Tuấn chính thức tham gia vào các hoạt động thực hành, trình diễn, truyền dạy, tuyên truyền, quảng bá Hát Xoan. Em là thành viên xuất sắc của phường Xoan An Thái.
Năm 2008, em thi đỗ vào Trường Trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch Phú Thọ. Chính trong môi trường đào tạo bài bản này, tài năng của Tuấn được khích lệ, phát huy. Năm 2011, tốt nghiệp xuất sắc, Tuấn được giữ lại trường để giảng dạy bộ môn “Hát Xoan”. Từ đó cho đến nay, Tuấn có nhiều đóng góp tích cực cho hoạt động truyền dạy thực hành Hát Xoan trong cộng đồng, khu dân cư, các cấp học từ tiểu học đến trung cấp chuyên nghiệp, các câu lạc bộ, các cơ quan…
Thật đáng trân trọng, khi con đường gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của cha ông trong đời sống hôm nay vẫn được những người trẻ như Nguyễn văn Tuấn và thế hệ đi sau tiếp bước.
Sau 7 năm được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, với những nỗ lực cố gắng của tỉnh Phú Thọ, Hát Xoan đã hồi sinh, lan tỏa mạnh mẽ. Tháng 12/2017, Hát Xoan Phú Thọ đã được UNESCO chuyển từ di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp sang Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Kết quả đó có những đóng góp không nhỏ của các nghệ nhân, những báu vật nhân văn sống. Phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hát Xoan” chính là sự tôn vinh xứng đáng, để họ có thêm động lực, tiếp tục truyền lửa Hát Xoan.
Hương Giang - Thanh Hòa
ĐÁNH GIÁ BÀI VIẾT( 0)