Kiến thức về HIV/AIDS

Kiến thức về điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone

11/08/2017 01:54 SA

Xem cỡ chữ Email Print


Khái niệm về nghiện ma túy

Nghiện ma túy là một bệnh lý mạn tính của não bộ. Người nghiện ma túy là người sử dụng lặp đi lặp lại nhiều lần với liều lượng ngày càng tăng các chất ma túy dẫn đến trạng thái nhiễm độc chu kỳ, mạn tính của cơ thể, đặc biệt là não bộ, và làm thay đổi các chức năng bình thường của cơ thể; do bị lệ thuộc vào ma túy, thèm muốn sử dụng ma túy; vì vậy, người nghiện buộc phải tìm kiếm và sử dụng ma túy mặc dù đã biết dẫn đến hậu quả tiêu cực về sức khoẻ và xã hội liên quan đến việc sử dụng ma túy.

Tác hại của nghiện ma túy

Ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần: Sử dụng ma túy gây tổn thương ở vỏ bán cầu não, thời gian nghiện càng dài thì tổn thương vỏ não càng nặng. Người nghiện ma túy, thường xuyên có các triệu chứng đau đầu, mệt mỏi hay uể oải, thay đổi tính cách, trầm cảm và có thể tử vong do dùng ma túy quá liều…

Người nghiện ma túy không có khả năng làm việc do nhiều nguyên nhân khác nhau và ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế, an ninh, an toàn của gia đình và xã hội; hơn nữa, người nghiện cần nhiều tiền để mua ma túy sử dụng và rất dễ vi phạm pháp luật.

Người nghiện ma túy có nguy cơ rất cao mắc các bệnh lây truyền qua đường máu như HIV, viêm gan B, viêm gan C do sử dụng chung bơm kim tiêm hoặc lây truyền qua đường tình dục khác giới hoặc đồng giới không an toàn.

Phân loại ma túy

Có rất nhiều cách phân loại về ma túy, trong đó, Nhóm ma túy thuộc nhóm các chất dạng thuốc phiện (CDTP) như heroin, morphin, thuốc phiện… Đây là nhóm ma túy đã có thuốc điều trị thay thế, đặc hiệu; trong đó, thuốc Methadone được Chính phủ, Bộ Y tế cho phép triển khai sử dụng rộng rãi tại 63 tỉnh, thành trong cả nước để điều trị nghiện ma túy heroin.

Nhóm ma túy thuộc nhóm có nguồn gốc tự nhiên có sẵn trong một số loài thực vật như cây cần sa, cây coca… hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Nhóm ma túy thuộc nhóm có nguồn gốc tổng hợp, được điều chế bằng phương pháp tổng hợp hóa học như ma túy đá, thuốc lắc, amphetamin, ATS, Ecstasy… hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Hiệu quả điều trị thay thế nghiện CDTP bằng Methadone

Điều trị bằng thuốc Methadone là phương pháp điều trị nghiện ma túy (heroin) rất hiệu quả, kết quả rất thành công liên quan đến giảm tái nghiện, hồi phục sức khỏe thể chất, tinh thần và cải thiện chất lượng cuộc sống, quan hệ gia đình, xã hội, tạo điều kiện tái hòa nhập cộng đồng.

Phòng ngừa lây truyền dịch bệnh và tử vong: Nếu điều trị bằng thuốc Methadone (thuốc dung dịch, uống hàng ngày) sẽ không tiêm chích ma túy và không lây truyền dịch bệnh, đồng thời cũng không bị tử vong sốc ma túy.

Đảm bảo an ninh, an toàn xã hội: giảm tỷ lệ vi phạm pháp luật (trước điều trị là 52.4% giảm xuống còn 2.0%), góp phần tăng cường an ninh trật tự và bảo đảm an toàn xã hội. Dư luận xã hội hoan nghênh, các gia đình có người nghiện ma túy đều nhiệt tình hưởng ứng và đánh giá cao, hy vọng mong muốn con, em họ được tham gia chương trình.

Chính sách, pháp luật của nhà nước trong việc triển khai chương trình điều trị nghiện CDTP bằng thuốc Methadone

Quan điểm của Đảng, Chính phủ và đã được pháp luật quy định: nghiện ma túy là một bệnh xã hội, mạn tính, cần được điều trị lâu dài. Khi sử dụng ma túy, làm biến đổi chức năng sinh lý bình thường trên não bộ, gây ảnh hưởng đến hành vi, lối sống của người bệnh.

Nhà nước có chính sách hỗ trợ người điều trị bằng thuốc methadone; trong đó, có hỗ trợ thuốc điều trị methadone miễn phí, được chăm sóc điều trị các bệnh kèm theo; được tư vấn hỗ trợ về y tế, xã hội, công ăn việc làm, tái hòa nhập cộng đồng.

Kết quả

Các nội dung liên quan đến triển khai chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc methadone tại tỉnh Phú Thọ

1. Số lượng, địa điểm cơ sở điều trị, cấp phát thuốc Methadone

- Tổng số cơ sở điều trị: 03, cơ sở cấp phát thuốc: 12 (đang vận hành, điều trị bệnh nhân: 15 cơ sở điều trị/cấp phát thuốc)

- 100% huyện, thành, thị có cơ sở điều trị/cấp phát thuốc và có tổ chức tiếp nhận, điều trị bệnh nhân.

2. Số bệnh nhân điều trị bằng thuốc Methadone đến ngày 31/7/2017:

- Số người điều trị methadone tích lũy:  1.269 người.

- Số người hiện đang điều trị methadone:  923 người.

3. Hiệu quả điều trị băng thuốc methadone đối với bản thân người bệnh và gia đình người bệnh:

- Tỷ lệ bệnh nhân sử dụng heroin giảm từ 100% trước khi tham gia điều trị xuống 6% sau 9 tháng điều trị và 100% bệnh nhân ngừng sử dụng heroin sau 12 tháng tuân thủ điều trị; 89.4% bệnh nhân tăng cân, cải thiện cả về thể chất, tâm thần;

- Phòng chống dịch bệnh lây truyền qua đường máu: chưa phát hiện thấy trường hợp nào nhiễm mới HIV và các bệnh lây truyền qua đường máu khác như viêm gan B và viêm gan C.

4. Hiệu quả về kinh tế, trật tự an toàn xã hội:

- Lợi ích về kinh tế - xã hội: Bệnh nhân hòa nhập tốt do bản thân và gia đình trút được gánh nặng chi phí cho việc mua và sử dụng ma tuý bất hợp pháp. Ngoài ra, còn có nhiều bệnh nhân tái hoà nhập tốt, tích cực tham gia lao động sản xuất, tăng thu nhập cho gia đình. Dư luận xã hội hoan nghênh, các gia đình có người nghiện ma túy đều nhiệt tình hưởng ứng và đánh giá cao, hy vọng mong muốn con, em họ được tham gia chương trình.

- Đảm bảo an ninh, an toàn xã hội: giảm tỷ lệ vi phạm pháp luật (trước điều trị là 52.4% giảm xuống còn 2.0%), góp phần tăng cường an ninh trật tự và bảo đảm an toàn xã hội.

5. Thuận lợi, khó khăn và đề xuất kiến nghị

Thuận lợi:

- UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1706/QĐ-UBND ngày 28/7/2015 của UBND tỉnh V/v Ban hành Đề án thực hiện chương trình điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone, giai đoạn 2016- 2020 và đã chỉ đạo triển khai thực hiện chương trình điều trị có hiệu quả tại 13/13 huyện, thành, thị;

- Bộ Y tế đảm bảo kinh phí mua thuốc methadone phục vụ chương trình điều trị;

- Các tổ chức Quốc tế tài trợ về nguồn thuốc Methadone và hỗ trợ kỹ thuật.

Khó khăn, tồn tại và nguyên nhân:

- Việc triển khai chương trình điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone còn nhiều khó khăn như: chương trình mới được triển khai, nhận thức của một bộ phận nhân dân, đặc biệt, người nghiện chích ma túy còn hạn chế;

- Còn nhiều người nghiện ma túy và thân nhân của họ chưa nhận thức đầy đủ về tác hại của ma túy và lợi ích của điều trị cai nghiện, điều trị methadone nên chưa tích cực tham gia. Ngoài ra, mặc cảm kỳ thị của người nghiện chích ma túy nên phạm vi tiếp cận chương trình còn có phần hạn chế như số người tham gia tại một số địa bàn khó khăn chưa cao...

- Mặt khác, việc điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone tuy đạt hiệu quả điều trị cao nhưng bệnh nhân nghiện chất dạng thuốc phiện là bệnh não mãn tính, vì vậy, việc điều trị bằng thuốc Methadone đối với bệnh nhân là điều trị thay thế lâu dài, có thể là suốt đời. Hơn nữa, Phú Thọ là một tỉnh miền núi, địa bàn rộng, đặc biệt khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn; bệnh nhân phải đi lại uống thuốc hằng ngày tại cơ sở và thiếu phương tiện đi lại; thiếu việc làm và thiếu thu nhập ổn định đã tác động không nhỏ tới khả năng duy trì điều trị và tái hòa nhập cộng đồng của không ít người nghiện ma túy.

Kiến nghị, đề xuất:

- Tăng cường hoạt động truyền thông sâu rộng, thường xuyên nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi cho toàn thể cộng đồng, về quan điểm, các chủ trương của đảng và chính sách pháp luật của nhà nước về chương trình điều trị bằng thuốc Methadone. Ưu tiên tuyên truyền và vận động người NCMT, thành viên gia đình  người NCMT tham gia điều trị.

- Làm tốt công tác tư vấn, vận động người NCMT và gia đình người NCMT để họ tự quyết định tham gia điều trị bằng thuốc bằng thuốc Methadone  và cấp phát tờ rơi tuyên truyền về điều trị Methadone cho người NCMT, thành viên gia đình người NCMT, đồng thời giới thiệu, quảng bá giới thiệu địa điểm cung cấp dịch vụ điều trị  để người dân chủ động tham gia.

- Tạo điều kiện thuận lợi, cơ hội được đào tạo nghề, cơ hội việc làm để ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng giúp bệnh nhân tuân thủ tốt điều trị Methadone, góp phần phòng, chống các tệ nạn xã hội, an ninh, an toàn xã hội và bảo vệ an ninh tổ quốc. 

ĐÁNH GIÁ BÀI VIẾT( 1)