VĂN HÓA - XÃ HỘI

Độc đáo Lễ Cấp sắc của người Dao Quần Chẹt ở Yên Lập

18/09/2019 14:07 CH

Xem cỡ chữ Email Print

PhuthoPortal - Lễ Cấp sắc của người Dao Quần Chẹt ở xã Xuân Thủy, huyện Yên Lập là một hoạt động sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng thể hiện nhân sinh quan, thế giới quan và những giá trị văn hóa dân gian lâu đời của cộng đồng người Dao. Ngày 29/1/2019, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã công bố Lễ Cấp sắc của người Dao Quần Chẹt ở xã Xuân Thủy, huyện Yên Lập là 1 trong 17 Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.


image002.jpg
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Đại Dũng trao Bằng công nhận Lễ Cấp sắc của người Dao Quần Chẹt ở xã Xuân Thủy, huyện Yên Lập là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia cho huyện Yên Lập
Truyền thuyết kể rằng, xưa kia người Dao Quần Chẹt sinh sống ở vùng núi cao. Một hôm, ma quỷ xuất hiện giết hại dân bản, ăn thịt vật nuôi, phá hoại mùa màng. Thấy vậy, Ngọc Hoàng lệnh cho các vị thần tiên truyền phép thuật cho những người đàn ông làm chủ gia đình trong bản rồi cấp cho một đạo sắc chỉ phong thầy để trừ yêu quái. Nhờ có sự hiệp lực giữa trời và người mà ma quỷ bị tiêu diệt. Lễ Cấp sắc của người Dao Quần Chẹt ra đời từ đó.
image004.jpg
Lễ Cấp sắc đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông dân tộc Dao
Trải qua bao biến cố, thăng trầm lịch sử, đến nay Lễ Cấp sắc vẫn luôn là một trong những nghi lễ không thể thiếu đánh dấu sự trưởng thành của mỗi người đàn ông dân tộc Dao. Anh Dương Trung Quảng, 32 tuổi (khu Tân Lập, xã Xuân Thủy) phấn khởi cho biết: “Cuối năm ngoái, tôi đã được gia đình tổ chức Lễ Cấp sắc. Theo quan niệm của người Dao Quần Chẹt chúng tôi, sau khi tổ chức Lễ Cấp sắc, người đàn ông mới chính thức được tổ tiên và các vị thần linh chứng nhận, có đủ quyền tham gia vào các lễ cúng, đủ tư cách nói chuyện với các vị thần linh, khi mất đi linh hồn sẽ được nhập vào bàn thờ tổ tiên. Người đàn ông cũng sẽ được truyền cho phép thuật để bảo vệ cơ thể và đặc biệt là có thể trở thành thầy cúng để giúp đỡ cộng đồng”.
image006.jpg
Lễ Cấp sắc được tổ chức trong 2 ngày, 2 đêm với nhiều nghi lễ khác nhau (Ảnh: Ngô Chí Thành)
Bình quân mỗi năm, xã Xuân Thủy có từ 4 - 5 gia đình người Dao Quần Chẹt tổ chức Lễ Cấp sắc. Không chỉ có ý nghĩa giàu tính nhân văn, đây còn là một hiện tượng văn hóa độc đáo, có sự tổng hợp của các loại hình nghệ thuật dân gian từ nghệ thuật tạo hình, âm nhạc, ẩm thực… đến nghệ thuật trình diễn, thu hút đông đảo mọi người tham gia.
Ông Triệu Tài Lý - Người đã có gần 20 năm được tín nhiệm làm thầy cúng Lễ Cấp sắc cho biết: Theo quy định, trước khi làm Lễ Cấp sắc, người đàn ông phải ăn chay, ngủ riêng, không được gần gũi vợ con. Lễ Cấp sắc thường được tổ chức từ tháng 10 đến tháng 12 âm lịch hằng năm, kéo dài trong 2 ngày, 2 đêm với nhiều nghi lễ. Mỗi nghi lễ lại có ý nghĩa khác nhau, được tổ chức ở nhiều thời điểm, địa điểm và không gian khác nhau và thể hiện dưới nhiều hình thức như: Đọc, hát, múa, trò diễn xướng dân gian, lên đồng, bắt khuyết trấn trạch.
image008.jpg
Trong quá trình hành lễ, các bản nhạc, điệu múa đặc trưng của người Dao được trình diễn (Ảnh: Ngô Chí Thành)
Trong Lễ Cấp sắc của người Dao Quần Chẹt, các gia đình đón thầy cúng bằng đội nhạc (gồm trống, chiêng, kèn) và học trò thì mang nạo bạt, tất cả hòa tấu thành bản nhạc vang khắp thôn bản, xua đi những cái xấu, tà ma để đón thầy đến làm lễ. Trong quá trình hành lễ, những bản nhạc tiếp tục được tấu lên để phụ họa cho các thầy khi cúng, đưa dẫn các học trò vào thế giới thần tiên. Đặc biệt, nhiều bức tranh cắt giấy lớn nhỏ được sử dụng, kết hợp với nhau theo từng chủ đề, nội dung của từng lễ cúng, góp phần tạo nên nét đặc riêng mà các dân tộc khác không có được.
image010.jpg
Múa Rùa là một trong những điệu múa được trình diễn tại Lễ Cấp sắc (Ảnh: Ngô Chí Thành)
Theo các cụ cao niên người Dao Quần Chẹt xã Xuân Thủy, khác với các người Dao khác, người Dao Quần Chẹt chỉ làm Lễ Cấp sắc cho một người, không quy định độ tuổi làm lễ mà tùy vào điều kiện cho phép của từng gia đình để tổ chức. Đây không chỉ là công việc trọng đại đối với cuộc đời người nam giới, của gia đình mà còn là công việc chung của cả dòng họ, cộng đồng. Vì thế, mỗi khi diễn ra Lễ Cấp sắc, các thành viên trong cộng đồng đều tham gia giúp đỡ từ việc chuẩn bị lễ vật đến việc tham gia thực hành các nghi lễ. Các hoạt động trong lễ cúng, đặc biệt là thực hành các nghi lễ đều phải làm theo phong tục tập quán truyền thống, trước sự giám sát của các thần linh, thầy cúng và các dòng họ khác.
image012.jpg
Trong những dịp lễ hội của địa phương, Lễ Cấp sắc của người Dao Quần Chẹt ở xã Xuân Thủy được trình diễn như một hình thức để quảng bá, gìn giữ và bảo tồn di sản văn hóa của quê hương (Ảnh: Ngô Chí Thành)
Ông Nguyễn Văn Vui - Chủ tịch UBND xã Xuân Thủy cho biết: Ngày nay, không gian làng bản, kiến trúc nhà, phong tục tập quán của người Dao Quần Chẹt xã Xuân Thủy cũng đã có những thay đổi nhất định, nhưng Lễ Cấp sắc vẫn là hoạt động văn hóa, tín ngưỡng quan trọng, gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng, được các thế hệ người Dao Quần Chẹt nơi đây gìn giữ, duy trì và tổ chức thường xuyên, góp phần tăng cường tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái giúp đỡ nhau giữa các thành viên trong cộng đồng người Dao Quần Chẹt nói riêng và người Dao nói chung.
Thanh Hòa
ĐÁNH GIÁ BÀI VIẾT( 0)