VĂN HÓA - XÃ HỘI

Cần tôn vinh người sáng tạo ra bánh chưng, bánh giầy là ông Tổ của văn hóa ẩm thực Việt Nam

04/02/2019 10:41 SA

Xem cỡ chữ Email Print

PhuthoPortal - Trong văn hóa ẩm thực của người Việt, có lẽ ai cũng biết hai thứ bánh được làm từ hạt gạo nếp thơm do Hoàng tử Lang Liêu sáng tạo ra - đó là bánh chưng và bánh giầy. Ngày nay, bánh chưng, bánh giầy đã được đồng bào cả nước biết đến và sử dụng làm vật phẩm dâng cúng Tổ tiên trong những ngày lễ tết.


image002_3.png
Tại Hội thảo khoa học khôi phục đền thờ Lang Liêu - Hùng Chiêu Vương, nhà sử học Dương Trung Quốc cho rằng, việc khôi phục đền thờ Lang Liêu cần gắn với tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa tại địa phương(Ảnh: Thanh Hòa)
Câu chuyện kể về bánh chưng, bánh giầy đã được truyền khẩu từ đời này sang đời khác. Vào đời Hùng Vương thứ 6 (Hùng Huy Vương), sau khi đánh thắng giặc Ân (Phương Bắc) xâm lược nước ta, vua thấy mình đã già yếu, nên muốn tìm người hiền tài thay mình trị vì đất nước. Khác với các đời vua trước, thường nhường ngôi cho người con trưởng, Hùng Huy Vương lại tổ chức một cuộc thi để chọn người tài đức. Tại cuộc thi này, Lang Liêu đã sáng tạo ra hai thứ bánh: Bánh giầy tượng trưng cho trời, bánh chưng tượng trưng cho đất (theo quan niệm của người xưa, trời như cái vung hình tròn, mặt đất bằng phẳng nên cho rằng đất hình vuông). Hai thứ bánh đều được làm ra từ hạt gạo nếp (ngọc thực) do bàn tay lao động của con người. Khi bóc bánh ăn thử, vua thấy rất ưng ý và khen rằng: “Bánh thì ngon, ý thì hay, tâm đức trong sáng”. Nhận thấy Lang Liêu là người con hiếu thảo, lại thông minh sáng tạo, biết yêu quý lao động, được thần dân quý mến nên nhà vua đã quyết định nhường ngôi báu cho Lang Liêu. Lang Liêu trở thành Vua Hùng thứ 7, hiệu là Hùng Chiêu Vương.
Về sau cứ đến ngày lễ tết, Vua Hùng lại giao cho quần thần làm bánh chưng, bánh giầy để thờ cúng các bậc tiên vương. Từ đó truyền tụng ra ngoài dân gian, trở thành phong tục tập quán. Cứ đến ngày lễ tết, nhà nào cũng gói nấu bánh chưng, giã bánh giầy làm vật phẩm kính cáo Tổ tiên.
image004_1.png
Bánh chưng vuông tượng trưng cho mặt đất, bánh giầy tròn tượng trưng cho bầu trời là lễ vật kính cáo Tổ tiên mỗi dịp lễ tết
Trải qua hàng ngàn năm, với nhiều biến cố và thăng trầm của lịch sử, những chiếc bánh chưng, bánh giầy vẫn còn giữ được dáng vẻ nguyên sơ cho đến tận bây giờ, trở thành quốc hồn, quốc túy của dân tộc.
Như vậy, từ sự tích bánh chưng, bánh giầy, chúng ta nhận thấy vũ trụ quan của người đương thời đã hiểu khá sâu sắc về triết lý âm dương; đồng thời còn thể hiện đặc điểm của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước của dân tộc Việt. Việc làm ra những chiếc bánh chưng, bánh giầy không chỉ là sự sáng tạo ra những giá trị văn hóa ẩm thực của người Việt, mà còn thể hiện sự cần cù, siêng năng trong lao động sản xuất để tạo ra những sản phẩm nuôi sống con người. Lang Liêu là người sáng tạo ra hai thứ bánh độc đáo này, xứng đáng được kế vị ngai vàng. Ông còn xứng đáng được con cháu ngày nay tôn vinh làm ông Tổ của văn hóa ẩm thực Việt Nam.
Nhớ tới công lao của ngài, từ xa xưa, làng Dữu Lâu (nay thuộc phường Dữu Lâu), thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ đã lập miếu thờ Lang Liêu Đại Vương. Nơi đây xưa kia nằm trong vùng Kinh đô Văn Lang thời các Vua Hùng dựng nước. Theo truyền thuyết Dữu Lâu là nơi đặt kho lương của các Vua Hùng. Cũng tại vùng đất này có giống lúa nếp thơm nổi tiếng ở cánh đồng Hương Trầm. Lang Liêu đã lấy những hạt gạo nếp thơm ngon để làm ra hai thứ bánh dâng lên vua cha.
Khi còn ngôi miếu cổ thờ Lang Liêu Đại Vương, cứ đến ngày tết âm lịch hằng năm, dân làng lại rước ngài về ăn tết tại ngôi đình thờ Tản Viên Sơn Thánh và Cao Sơn, Quý Minh Đại Vương. Đến nay, ngôi miếu cổ bị tháo dỡ để xây dựng các công trình phúc lợi xã hội, nên ngai bài vị của Lang Liêu Đại Vương được Nhân dân đưa về phối thờ tại đình làng.
Khẳng định vai trò đóng góp cho đất nước và Nhân dân của Lang Liêu - Hùng Chiêu Vương, UBND tỉnh Phú Thọ đã cho phép phường Dữu Lâu được khôi phục lại ngôi miếu cổ, đồng thời giao quỹ đất gần 7000m2 để xây dựng quần thể di tích, trong đó có miếu thờ Lang Liêu và một số hạng mục văn hóa khác như vườn trầu cổ, ruộng lúa nếp thơm, sân chơi đánh lốc…
Để làm rõ vai trò của Lang Liêu trong lịch sử dân tộc và sự cần thiết phải khôi phục ngôi miếu cổ thờ Lang Liêu Đại Vương - Người đã sáng tạo ra bánh chưng, bánh giầy nâng tầm giá trị văn hóa ẩm thực Việt Nam, Liên hiệp Các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ phối hợp với Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội thảo “Cơ sở khoa học và thực tiễn để khôi phục đền thờ Lang Liêu - Hùng Chiêu Vương tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ” vào tháng 12/2018 vừa qua. Hội thảo đã đánh giá vai trò của Lang Liêu - Hùng Chiêu Vương trong lịch sử dân tộc, tôn vinh ngài làm Ông Tổ của văn hóa ẩm thực Việt Nam. Đồng thời khẳng định sự cần thiết cần sớm khôi phục lại miếu thờ Lang Liêu để tạo thêm một điểm đến mới trong hệ thống các di tích gắn với Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân địa phương và đồng bào cả nước chiêm bái và tri ân công đức tổ tiên khi hành hương về Đất Tổ.
Thạc sĩ Nguyễn Tiến Khôi - Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử tỉnh 
ĐÁNH GIÁ BÀI VIẾT( 0)